Umntu onxibe iiglavu eziorenji osula umgangatho ngelaphu, ecaleni kwebhakethi kunye neebhotile zokucoca, ezimele impembelelo yeearhente zokucoca kumgangatho womoya wangaphakathi.

UGqr. Anuja Kenekar

Julayi 18, 2025

Unonophelo lweKhaya

Iiarhente zokucoca kunye nendlela eziwuchaphazela ngayo uMgangatho woMoya wangaphakathi

isabelo

Inkqubo ye-endocrine yenza uninzi lwemisebenzi ebalulekileyo yomzimba ebantwini ngokuvelisa amahomoni alawula imetabolism, ukukhula kunye nophuhliso, umsebenzi wezicubu, umsebenzi wesondo, ukuvelisa, ukulala, imo kunye nezinye iinkqubo ezibalulekileyo.

Ibandakanya i-pituitary gland, i-thyroid gland, i-parathyroid glands, i-adrenal glands, i-pancreas, i-ovari (kwabasetyhini), kunye namasende (kumadoda), inkqubo ye-endocrine ichaphazela phantse onke amalungu kunye neeseli emzimbeni womntu.

Inkqubo esebenzayo ye-endocrine iqinisekisa ukuba umzimba wakho uyaqhubeka ukukhutshwa kwehomoni kubalulekile ukugcina ulungelelwaniso kunye nokusebenza kakuhle komzimba.

Kodwa le nkqubo ibaluleke kakhulu iphantsi kohlaselo, ikakhulu kubaphazamisi be-endocrine (EDCs).

Yintoni i-Endocrine Disruptors?

Iziphazamisi ze-Endocrine ziyindalo kwaye ubukhulu becala iikhemikhali ezenziwe ngabantu ezinokuthi zilingise okanye ziphazamise ukusebenza kwamahomoni.

Ngokusisiseko, ziziphazamisi zehomoni yeekhemikhali eziphazamisana nenkqubo ye-endocrine kwiidosi ezithile, ezikhokelela kuphuhliso olubi, lokuzala, lwemithambo-luvo, kunye neziphumo zokhuselo lomzimba.

Iziphazamisi ze-Endocrine zinxulunyaniswa nokukhubazeka kokufunda, ukungasebenzi kakuhle kwengqondo, ukuphazamiseka kwengqwalasela, iingxaki zokuphuhliswa kwengqondo, ukukhubazeka komzimba, iintlobo ezahlukeneyo zomhlaza, kunye nokuphazamiseka ngokwesondo, phakathi kwabanye.

Zikwaziwa ngokuchaphazela ukukhula komntwana.

Ukusukela ngo-2013, uMbutho wezeMpilo weHlabathi (i-WHO) kunye neProjekthi yeZizwe eziManyeneyo (i-UNEP) ikhuphe ingxelo edibanisa ukuvezwa kokuphazamiseka kwe-endocrine nomhlaza, ngakumbi umhlaza we-prostate kumadoda kunye nomhlaza we-thyroid, kunye neqela elipheleleyo lezinye izifo ezinzima ezibulalayo.

Kwaye abaphazamisi be-endocrine abachaphazeli nje abantu. Zichaphazela ubomi baselwandle nasemanzini, kunye neentaka nezilwanyana.

Zikwachaphazela nokutya kwethu - imifuno, iziqhamo, intlanzi kunye namanzi.

Ngelixa inani elikhulu lezinto zendalo kukholelwa ukuba ziphazamisa inkqubo ye-endocrine, imithombo eyenziwe ngabantu iyodlula kude lee.

Kwaye ngokwandayo.

Siphila kwihlabathi apho imichiza iye yaxhaphaka ngakumbi.

Ukusuka kwiimveliso zokupakisha ukuya kumayeza ukuya kwiibhotile, phantse nayiphi na into onokucinga ngayo isebenzisa imichiza ngesisa.

Kwanokutya esikutyayo ingcoliswe yimichiza kwizichumisi namayeza okubulala izinambuzane, inkunkuma yemizi-mveliso, namanzi angcolileyo.

Omnye wemithombo emikhulu yokuphazamiseka kwe-endocrine ziimveliso zokucoca ozisebenzisayo ekhaya.

Siye sabhala ngaphambili malunga neekhemikhali zifihlwe kwiimveliso zakho zokucoca, indlela yokubulala iintsholongwane kwikhaya lakho inokubulala iintsholongwane ezilungileyo, kunye nendlela imichiza ephuma kuyo iiarhente zokucoca zinokuphela zingcolise ukutya kwakho.

Ngokulinganayo, ezi khemikhali zikwangcolisa umoya wangaphakathi emakhayeni akho, ziqinisekisa ukuba umzimba wakho uzifunxa ngawo wonke umphefumlo owuphefumlayo kwindawo efanele ukuba yindawo ekhuselekileyo.

Ezinye zeziphazamisi ze-endocrine ezaziwayo kwizicoci zendlu yakho ziquka i-Cyclosiloxanes, i-glycol ethers, i-phthalates, i-parabens, i-alkylphenols, i-ethanolamides, i-bisphenol A (BPA), kunye ne-triclosan.

Ezinye izinto ezineziphazamisi zenkqubo ye-endocrine, ngakumbi izibulali-zinambuzane ezifana ne-DDT, sele zivaliwe kumazwe aliqela ngenxa yokuba uphando olwaneleyo luye lwenziwa. yenziwe kwaye yabhalwa malunga neziphumo eziyingozi kwimpilo yabantu.

Nangona kunjalo, iimveliso ezininzi zisenexabiso elibalulekileyo le-EDCs, mhlawumbi kwimveliso ngokwayo okanye kwi-package efika kuyo, zombini ezi zinto zingabangela ingozi kuwe kunye nokusingqongileyo.

Enye i-EDC eye yanda kakhulu kwiimveliso ezininzi zokucoca i-phthalates.

Masithi usebenzisa nayiphi na imveliso yokucoca ikhemikhali enevumba elimnandi. Xa kunjalo, kusenokwenzeka ukuba iqulathe i-phthalates, enokuthi yenze mandundu ngakumbi umgangatho womoya wangaphakathi kwikhaya lakho xa uthelekisa nomgangatho womoya wangaphandle kwizixeko zethu.

Ngaphandle kokuba ivumba elimnandi lisuka kwii-oyile eziyimfuneko, okuqheleke ukuba akunjalo ngabacoci bekhemikhali. (Inqaku elisecaleni: ezo mveliso ezivumba azenzi nto ukulawula ivumba).

IiPhthalates ziyaziwa ngokonakalisa isibindi, izintso, imiphunga kunye nenkqubo yokuzala.

Iiphthalates zinokuphefumlelwa kwaye zifunxwe eluswini.

Ngaphezu kweminyaka engama-80, ishishini belisebenzisa iiphthalates kuluhlu olubanzi lweemveliso, kubandakanya izinto zokudlala, izinto zokuthambisa, iimveliso zokhathalelo lwesikhumba, kunye neemveliso zevinyl.

Kwaye ewe, izinto ezihlaziya umoya ziyingozi ngakumbi kuba sinokuziphefumlela emoyeni, kwaye amasuntswana ahlala eluswini lwethu aze afunxeke egazini lethu.

Common iiphthalates ezifumaneka kwii-fresheners zomoya zibandakanya I-Di-ethyl Phthalate (DEP), i-Di-n-butyl Phthalate (DBP), i-Di-isobutyl Phthalate (DIBP), i-Di-methyl Phthalate (DMP), kunye ne-Di-isohexyl Phthalate (DIHP).

Ezi ziyaziwa ngokuphazamisa amanqanaba ehomoni, ezichaphazela ukukhula kwamalungu angasese ebantwini, kwaye zibangela ukuphazamiseka kokuzala nokukhula.

Kuyo nayiphi na imeko, izinto ezihlaziya umoya azisebenzi, kwaye akufuneki sizisebenzise kuba izibonelelo zincinci.

Nangona kunjalo, umonakalo obangelwa zizityalo ezihlaziya umoya emizimbeni yethu kwaye indawo esihlala kuyo yangaphakathi nangaphandle inkulu kwaye ngamanye amaxesha ayinakuguqulwa.

Abahlaziyi bomoya ababodwa kule nto, nangona kunjalo.

uninzi Iimveliso zokucoca ezisekwe kwikhemikhali ziyakwenzakalisa kwaye bengawenzi nokucoca loo nto bafanele ukuyicoca.

Isicoci sakho somgangatho, isicoci sakho sendlu yangasese, isicoci sakho sekhitshi, isicoci sakho sobhedu… zonke zithwele imichiza echaphazela impilo yakho, impilo yosapho lwakho, kunye nempilo yokusingqongileyo.

Ukuba ufuna ngokwenene ukucoca ikhaya lakho, sebenzisa izicombululo ezingacocekanga nje kuphela kodwa ezikukhathaleleyo wena nemekobume.

Njengoluhlu lwethu lwe-ThinkSafe yeemveliso, Izisombululo zethu zokucoca amakhaya ezinto eziphilayo azinatyhefu, azinamhlwa, azinayo i-ammonia- kunye neklorine., kwaye yenziwe ngezinto eziphilayo ngokupheleleyo, zendalo, nezithambileyo, ezithambileyo kuwe nakuMama woMhlaba.

Shiya iMpendulo

Idilesi yakho ye email aziyi kupapashwa. amasimi ezifunekayo ziphawulwa *

whatsapp