एक बांगलादेशी शेतकरी कोळंबी माशांच्या तलावात जाळे टाकत आहे, ज्यामध्ये पारंपारिक शेती पद्धती दाखवल्या आहेत.

ऑस्कर पीटर

जुलै 06, 2025

कृषी

प्रोबायोटिक्स बांगलादेशात कोळंबी जलचरांना कशी मदत करते

शेअर करा

बांगलादेश हा दाट लोकवस्तीचा देश आहे जिथे तलाव, तलाव, नद्या आणि खाड्यांसह विस्तीर्ण जलसाठे आहेत आणि लाखो हेक्टर क्षेत्र व्यापलेले आहे.

बांगलादेशमध्ये मत्स्यशेती फार पूर्वीपासून प्रचलित आहे आणि अहवालानुसार, उत्पादन २००० मधील ७,१२,६४० मेट्रिक टनांवरून २०१६ मध्ये २,०६०,४०८ मेट्रिक टनांपर्यंत वाढले आहे.

बांगलादेशातील कोळंबी मासेमारी किनारी मासेमारी आणि औद्योगिक विकासाला चालना देते.

२०१६-१७ मध्ये ४०,००० टनांहून अधिक कोळंबी आंतरराष्ट्रीय बाजारात निर्यात करण्यात आली , ज्यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण योगदान मिळाले, असे वृत्त आहे.

तथापि, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे की जगभरातील इतर देशांच्या तुलनेत कोळंबी मत्स्यपालन उत्पादकता तुलनेने कमी आहे आणि शाश्वत मत्स्यपालनाशी संबंधित असंख्य आव्हानांना तोंड द्यावे लागते.

रोग आणि प्रतिजैविकांचा वापर

बांगलादेशात कोळंबीचे उत्पादन वाढत असताना, रोगांची सततची समस्या मत्स्यपालन उत्पादनावर परिणाम करत राहते.

कोळंबीचे आरोग्य आणि गुणवत्ता अत्यंत महत्त्वाची आहे आणि त्यामुळे ते संपूर्ण उत्पादन चक्रावर परिणाम करतात.

याव्यतिरिक्त, पाण्याने युक्त जलीय परिसंस्था मत्स्यपालनातील कोळंबीच्या आरोग्यावर परिणाम करते.

कल्चर वॉटरमध्ये राहणारे मोठ्या प्रमाणात रोगजनक पाण्याची गुणवत्ता खराब करू शकतात आणि विविध रोगांना कारणीभूत ठरू शकतात.

रोगांविरुद्ध अँटीबायोटिक्स वापरण्याची पारंपारिक पद्धत पर्यावरणाला हानी पोहोचवते आणि आरोग्याला धोका निर्माण करू शकते.

शिवाय, कोळंबी उत्पादनात गुंतलेल्या शेतकरी समुदायासाठी ते महाग आहे.

अशाप्रकारे, बांगलादेशातील कोळंबी उत्पादकांमध्ये रोग व्यवस्थापन ही दीर्घकाळापासून एक प्राथमिक चिंता आहे.

अलिकडच्या काळात, मत्स्यशेतीमधील कोळंबीच्या रोगांच्या व्यवस्थापनासाठी प्रतिजैविकांना एक आश्वासक, पर्यावरणस्नेही पर्याय म्हणून प्रोबायोटिक्स उदयास आले आहेत.

याने वैज्ञानिक समुदायाचे लक्ष वेधून घेतले आहे आणि त्याचे सकारात्मक परिणाम खूप उत्साहवर्धक आहेत.

प्रोबायोटिक्स म्हणजे काय?

प्रोबायोटिक्स, सामान्य शब्दात, जिवंत फायदेशीर सूक्ष्मजीव म्हणून परिभाषित केले जाऊ शकतात, जे पुरेशा प्रमाणात पुरवले गेल्यास, यजमानाला आरोग्य फायदे देतात.

मत्स्यपालनात, प्रोबायोटिक्स यजमानातील सूक्ष्मजीव समुदायात बदल करण्यास सक्षम असतात, ज्यामुळे खाद्याचा वापर सुधारणे, वाढलेले पौष्टिक मूल्य आणि मजबूत रोगप्रतिकारक प्रतिसाद असे महत्त्वपूर्ण फायदे मिळतात.

पाण्याची गुणवत्ता सुधारण्याच्या क्षमतेसाठी देखील ते प्रसिद्ध आहे.

प्रोबायोटिक्सचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे ते जैविक घटक आहेत जे विषारी नसतात आणि इतर जलचर प्राण्यांवर कोणतेही प्रतिकूल दुष्परिणाम करत नाहीत.

प्रभाव आणि फायदे

अनेक अभ्यास आणि संशोधनातून कोळंबी माशांवर प्रोबायोटिक्सचे अनेक परिणाम आणि फायदे दिसून आले आहेत, जे खाली सूचीबद्ध आहेत.

  • जगण्याचा दर वाढला
  • फायदेशीर सूक्ष्मजीवांची सुधारित लोकसंख्या
  • नायट्रोजन आणि फॉस्फरस कमी
  • डीओ वाढले
  • ओले वजन वाढणे
  • चांगले फीड रूपांतरण प्रमाण
  • पाण्याची गुणवत्ता सुधारली
  • विशिष्ट वाढीचा दर
  • उत्पन्न वाढले
  •  सरासरी मृत्यू दर कमी केला

बांगलादेशातील कोळंबी जलचरासाठी प्रोबायोटिक्स

बांगलादेशमध्ये, कोळंबी शेतीमध्ये प्रोबायोटिक्सचा वापर, परिणाम आणि स्वीकारार्हता तपासण्यासाठी विविध अभ्यास केले गेले आहेत.

परिणामांवरून असे दिसून आले आहे की ते पाण्याची गुणवत्ता, वाढ कार्यक्षमता आणि रोग व्यवस्थापन सुधारण्यात कार्यक्षम आहे.

विब्रिओसिससारख्या जिवाणूजन्य संसर्गाचा पेनाइड्स कोळंबीवर परिणाम झाला आहे आणि वापरले जाणारे बहुतांश प्रोबायोटिक्स त्यावर प्रभावी असल्याचे आढळून आले आहे.

खाद्य पूरक म्हणून प्रोबायोटिक्स पुरवल्याने पेनिअस मोनोडॉनची लांबी आणि जगण्याचा दर यांसारखी शारीरिक वैशिष्ट्ये वाढली.

दुसऱ्या एका अभ्यासात बांगलादेशातील टायगर कोळंबीमध्ये उत्तम खाद्य रूपांतरण गुणोत्तर, वाढलेली पोषक तत्व वापर क्षमता, सुधारित रोगजनक प्रतिकारशक्ती आणि प्रथिने व फॉस्फरस वापराचा उच्च दर आढळून आल्याचे नोंदवले आहे .

अशाप्रकारे, बांगलादेशमध्ये कोळंबी पालनासाठी पर्यावरणपूरक प्रोबायोटिक्सचा वापर मत्स्यशेतीच्या शाश्वत विस्तारास मदत करू शकतो.

बायोफ्लॉक फिश फार्मिंग

भारतातील बायोफ्लॉक मत्स्यशेती शेतकऱ्यांना मदत करत आहे आणि पर्यावरणावर परिणाम न करता बांगलादेशला मत्स्यशेतीचे उत्पादन वाढविण्यात मदत करू शकते.

ते फायदेशीर जीवाणूंचा वापर करून सेंद्रिय कचऱ्याचे माशांच्या खाद्यात रूपांतर करते.

अशाप्रकारे, बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान कमी किंवा अजिबात पाण्याची देवाणघेवाण करण्यास मदत करते, बाह्य कार्बन स्रोत प्रदान करते आणि कचऱ्याचा पुनर्वापर करून उच्च ऑक्सिजनेशन प्रदान करते.

रोग व्यवस्थापनासाठी हे एक मजबूत तंत्रज्ञान आहे आणि पर्यावरणीय परिणाम कमी करते. भारतात बायोफ्लॉक मत्स्यपालनाचे हळूहळू सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहेत आणि बांगलादेशलाही ते मिळू शकते.

मत्स्यपालनात वाढ, पचन, चयापचय, रोग प्रतिकारशक्ती आणि पाण्याची गुणवत्ता यासारख्या घटकांमध्ये सुधारणा करून बायोफ्लॉक मत्स्यपालन तंत्रज्ञानाची प्रभावीता वाढविण्यासाठी प्रोबायोटिक्सचा वापर केला जाऊ शकतो.

ऑर्गेनिका बायोटेक ही शाश्वत मत्स्यशेतीसाठी प्रगत उत्पादनांची विस्तृत श्रेणी असलेल्या अग्रगण्य कंपन्यांपैकी एक आहे.

बायोक्लीन अ‍ॅक्वा आणि बायोक्लीन अ‍ॅक्वा प्लस सारखी प्रोबायोटिक उत्पादने बांगलादेशातील कोळंबीसाठी वाढीस चालना देण्यास, जगण्याचा दर सुधारण्यास, रोगजनकांची पातळी कमी करण्यास आणि पर्यावरणपूरक कोळंबी संवर्धन प्रणाली राखण्यास मदत करू शकतात.

हे बायोफ्लॉक मत्स्यपालनाला देखील समर्थन देऊ शकते. परवडणारी आणि किफायतशीर उत्पादने बांगलादेशातील शेतकऱ्यांना त्यांचे मत्स्यपालन उत्पादन वाढविण्यास मदत करू शकतात.

बायोक्लीन अ‍ॅक्वा आणि बायोक्लीन अ‍ॅक्वा प्लस बद्दल माहितीसाठी, कृपया तुमच्या सोयीनुसार आमच्याशी संपर्क साधा.

तसेच वाचा:

प्रत्युत्तर द्या

तुमचा ईमेल पत्ता प्रकाशित केला जाणार नाही. आवश्यक रकाने * ने चिन्हांकित केले आहेत.

whatsapp