लिंग आणि स्वच्छता

ब्लॉग्ज / लिंग आणि स्वच्छता

शेअर करा

लिंग: पुरुष आणि स्त्रिया यांच्यातील सामाजिक संबंधांचे प्रतिनिधित्व करते, जेथे शक्ती असमानता महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.

या लेखाच्या सुरुवातीलाच, हे स्पष्ट करूया की शाश्वत स्वच्छता ही एक मूलभूत गरज आहे जी दोन्ही लिंगांनी अनुभवली पाहिजे. शेवटी, पुरुष आणि महिला दोघेही मानव आहेत आणि त्यांना दररोज स्नान करण्यासाठी सुविधांची आवश्यकता आहे.

शिवाय, त्यांचे जीवनमान, मानसिक आणि शारीरिक कल्याण आणि शिक्षण, आर्थिक स्थिरता इत्यादी इतर महत्त्वाचे घटक स्वच्छतेशी संबंधित आहेत.

पण तुम्हाला आवडो किंवा न आवडो, पण नकळतपणे महिलांनाच खराब स्वच्छतेचा फटका सहन करावा लागतो.

खरं तर, विशेषतः विकसनशील देशांमध्ये, पुरुष आणि महिलांमधील सर्वात स्पष्ट असमानतेपैकी एक म्हणजे स्वच्छता आणि स्वच्छता.

महिलांनी स्वच्छता, स्वच्छता आणि स्वच्छताविषयक पद्धतींच्या प्रदात्या, प्रवर्तक, प्रचारक आणि शिक्षिका असायला हव्यात असे मानले जाते. हे विडंबनात्मक आहे, हे लक्षात घेता:

महिलांच्या स्वच्छताविषयक समस्यांकडे क्वचितच लक्ष दिले जाते.
बर्‍याचदा, प्रतिगामी नियम त्यांना स्वच्छता सुविधांशी संबंधित निर्णयांमध्ये मोठे म्हणण्यापासून रोखतात.
निर्णय घेण्याच्या प्रक्रियेत महिलांच्या मतांना अत्यंत कमी महत्त्व दिले जाते.

उघड्यावर शौच करणे आणि लघवी करणे हे पुरुष आणि महिला दोघांसाठीही अत्यंत अपमानजनक आहे, विशेषतः महिलांसाठी.

कारण महिला निसर्गाच्या आवाहनाला प्रतिसाद देण्यासाठी एकांत ठिकाणी जातात तेव्हा त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार होण्याचा धोका असतो.

महिलांना अनेकदा रात्री एकट्याने लघवी करण्यासाठी किंवा शौचास जावे लागते, ज्यामुळे त्यांना लैंगिक अत्याचाराला बळी पडण्याची शक्यता असते.

यामुळे आणखी एक समस्या निर्माण होते - महिला बऱ्याचदा कमी मद्यपान करतात, त्यामुळे त्यांना फक्त रात्रीच जावे लागते, ज्यामुळे मूत्रमार्गाच्या संसर्गासारखे आजार होतात. शहरी भागात, पुरुषांसोबत शौचालय सामायिक करण्यास भाग पाडले जाते तेव्हा महिलांना सुरक्षिततेचा धोका असतो.

स्वच्छतेच्या कमकुवत व्यवस्थेमुळे महिलांचे आरोग्य, गोपनीयता आणि प्रतिष्ठा धोक्यात आली आहे.

अनेक ठिकाणी, शाळांमध्ये स्वच्छता सुविधा खराब आहेत, ज्यामुळे मुले आणि मुली दोघांसाठीही शौचालयाचा वापर करणे ही समस्या बनते.

परंतु मुलींसाठी हे अधिक अडथळा आहे, कारण मुले आणि मुलींसाठी शौचालयांची सीमारेषा नसल्यामुळे, त्या बहुतेकदा तारुण्यवस्थेत किंवा त्याच्या आसपास शाळा सोडतात.

ग्रामीण पाकिस्तानमधील एका अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की शाळेत शौचालये नसल्यामुळे ५०% मुली दुसरी किंवा तिसरीतच शिक्षण सोडून देतात.

ग्रामीण ताजिकिस्तानमध्ये, २० शाळांच्या मूल्यांकनात असे दिसून आले की मुली मासिक पाळीच्या वेळी शाळेत जाऊ इच्छित नव्हत्या. मुलींच्या शाळेत जाण्याच्या आणि मुलींच्या शिक्षणाच्या मार्गात स्वच्छताविषयक सुविधांचा अभाव हा एक मोठा अडथळा आहे.

दुसरी समस्या अशी आहे की शौचालये बहुतेकदा लिंग तटस्थतेच्या चुकीच्या गृहीतावर बांधली जातात, ज्यामुळे दोन्ही लिंगांसाठी समस्या निर्माण होतात.

उदाहरणार्थ, रस्त्याकडे तोंड असलेले शौचालय महिलांसाठी गैरसोयीचे असतात, मुलांसाठी मुत्रनलिका खूप उंच असतात, मुली आणि महिलांसाठी सॅनिटरी पॅड टाकण्यासाठी कोणत्याही सुविधा नाहीत आणि ओतलेल्या-फ्लश शौचालयांसाठी महिलांना जास्त काम करावे लागते.

तसेच वाचा - द ऑप्टिक्स ऑफ इंडियाज सॅनिटेशन स्टोरी

पुरुष आणि महिला दोघांसाठी स्वच्छता अधिक लिंग-संवेदनशील कशी बनवता येईल?

स्वच्छतेबाबत पुरुष धोरण आखणाऱ्या आणि अंमलात आणणाऱ्या संस्था महिलांच्या चिंतांकडे लक्ष देतील आणि त्यांचे विचार विचारात घेतील याची खात्री आपण कशी करू शकतो?

शाश्वत शौचालये: दक्षिण भारतात इकोसॅन शौचालयांना पसंती दिली जाते, ज्यांना फ्लश शौचालयांपेक्षा कमी पाणी लागते. ग्रामीण झिम्बाब्वेमध्ये, महिला पर्यावरणपूरक आर्बर लू पसंत करतात - जे पुरुषांनाही आवडते कारण ते बांधणे सोपे आहे. रोमानियातील गरला मारे या गावी, जिथे पाणीपुरवठा नाही, महिलांनी मूत्र वळवणारी कोरडी शौचालये पसंत केली आहेत. ती वापरण्यास सोपी, स्वस्त आणि स्वच्छ आहेत आणि ते चांगल्या दर्जाचे खत देखील देतात जे कॉर्न आणि पेपरिका वाढवण्यासाठी वापरले जाते.
गरिबांच्या गरजा विचारात घेणाऱ्या प्रक्रिया-केंद्रित मार्गाने स्वच्छता धोरण-निर्धारणामध्ये लिंग दृष्टीकोन आणण्याची तातडीची गरज आहे.
ज्या क्षेत्रात प्रकल्प राबविला जात आहे त्या क्षेत्रातील सामाजिक-आर्थिक आणि सांस्कृतिक चिंता समजून घेण्यास लिंग विश्लेषण मदत करेल. त्या क्षेत्रातील पुरुष आणि महिलांच्या गरजा, मागण्या, ज्ञान, दृष्टिकोन आणि पद्धती समजून घेण्यास मदत करेल.
वेगवेगळ्या वयोगटातील आणि सामाजिक गटातील स्त्री आणि पुरुष दोघांवरील धोरणांच्या सकारात्मक किंवा नकारात्मक प्रभावाचे मूल्यांकन करणे.
वय, वर्ग, जात, वांशिकता आणि सामाजिक-आर्थिक स्तरांनुसार पुरुष आणि महिलांचे वर्गीकरण निर्वासित आणि महिला-प्रमुख कुटुंबे म्हणून केले जाते.

स्वच्छता आणि स्वच्छताविषयक धोरणे अधिक लिंग-संवेदनशील बनवण्यात पुरुषांचाही सहभाग असणे आवश्यक आहे. लिंग-समस्यांबद्दल त्यांचे विचार देखील महत्त्वाचे आहेत.