ब्रुअरीच्या सांडपाण्यावर प्रभावी उपचार

परिचय

दारूभट्टी उद्योग हा अल्कोहोलिक पेये तयार करणारा सर्वात पारंपारिक उद्योग आहे.

बिअर उत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणात पाणी लागते, विशेषतः बिअर बनवण्याच्या आणि भरण्याच्या प्रक्रियेत.

वेगवेगळ्या ब्रुअरीजमध्ये उत्पादन प्रक्रिया वेगवेगळी असली तरी, हे उद्योग मोठ्या प्रमाणात सांडपाणी सोडतात.

दारूनिर्मिती उद्योग हा देशाचा एक महत्त्वाचा आर्थिक भाग मानला जातो.

तथापि, साखर, विरघळणारे स्टार्च, इथेनॉल आणि वाष्पशील फॅटी आम्ल यांसारख्या सांडपाण्यांमध्ये मिसळल्यावर निर्माण होणारे उप-उत्पादने, ज्यामध्ये मॅशिंग आणि यीस्टचा अतिरिक्त समावेश आहे, प्रदूषणास जबाबदार असतात.

उत्पादित होणाऱ्या सांडपाण्यात सेंद्रिय पदार्थ आणि पोषक तत्वांचे प्रमाण खूप जास्त असते आणि त्यामुळे त्यावर प्रक्रिया करणे आवश्यक असते, कारण त्यातून निर्माण होणारे सांडपाणी नियामक मानकांची पूर्तता करत नाही.

पाण्याचे वायुवीजन आणि शुद्धीकरण करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या BOD (जैविक ऑक्सिजन मागणी) च्या उच्च पातळीची भरपाई करण्यासाठी उच्च ऑक्सिजन पातळीची आवश्यकता असल्याने ही उपचारपद्धती वेळखाऊ आणि महाग असू शकते.

प्रक्रिया न केलेले किंवा अंशतः प्रक्रिया केलेले सांडपाणी जलसाठ्यात टाकल्याने गंभीर प्रदूषण समस्या निर्माण होऊ शकतात कारण सांडपाण्यांमध्ये सेंद्रिय संयुगे असतात ज्यांना विघटनासाठी ऑक्सिजनची आवश्यकता असते.

सोडल्या जाणाऱ्या सांडपाण्यात नायट्रोजन आणि फॉस्फरस सारख्या अतिरिक्त पोषक तत्वांमुळे शैवाल फुलू शकतात आणि पाण्याच्या शरीरातील परिसंस्थेत अडथळा निर्माण होऊ शकतो.

प्रदूषण रोखण्यासाठी, सार्वजनिक आरोग्य आणि पर्यावरणीय समस्यांना तोंड देण्यासाठी ब्रुअरीजमध्ये योग्य उपचार उपायांचा अवलंब करणे महत्त्वाचे आहे.

आता आपण ब्रुअरीच्या सांडपाण्यामध्ये असलेले धोके समजून घेण्यासाठी आणखी खोलात जाऊ या.

ब्रुअरीच्या सांडपाणी वाहून जाणाऱ्या पाण्याची वैशिष्ट्ये समजून घेणे

सांडपाण्याची वैशिष्ट्ये समजून घेण्यापूर्वी, ब्रुअरी प्लांट सांडपाणी सोडण्यासाठी वापरत असलेल्या वेगवेगळ्या पद्धती जाणून घेऊया.

ब्रुअरी प्लांटमधून सांडपाणी सोडण्याचे काही मार्ग आहेत:

1. थेट वॉटरबॉडीमध्ये (जवळची तलाव, महासागर, नद्या)
2. प्रीट्रीटमेंट किंवा आंशिक उपचार घेतल्यानंतर थेट मनपा एसटीपीमध्ये
3. ब्रुअरीच्या सांडपाणी प्रक्रिया प्लांटमध्ये

ब्रूइंगमधून बाहेर पडणाऱ्या सांडपाण्यांची रचना चढ-उतार होऊ शकते कारण ती किण्वन, पॅकेजिंग, कच्च्या मालाची हाताळणी इत्यादी विविध प्रक्रियांवर अवलंबून असते.

जरी ब्रुअरीजमध्ये बार्लीसारखे घटक वापरले जातात, तरी त्याचे दुष्परिणाम म्हणजे पाण्यावर प्रक्रिया करणे आणि ते सुरक्षितपणे बाहेर काढणे.

ब्रूइंग प्रक्रियेत वापरले जाणारे घटक निरुपद्रवी वाटू शकतात.

तथापि, सोडल्या जाणाऱ्या सांडपाण्यात जैवविघटनशील सेंद्रिय संयुगे जास्त प्रमाणात असतात आणि त्यात प्रामुख्याने साखर, विरघळणारे स्टार्च, इथेनॉल, फॅटी अॅसिड इत्यादी असतात, ज्यामुळे BOD/COD पातळी जास्त असते.

ब्रुअरीच्या सांडपाणी वाहून नेणारी प्राथमिक वैशिष्ट्ये अशी आहेत: 

1. कमी pH पातळी
2. साखर आणि अल्कोहोलची उच्च पातळी
3. TSS पातळी उच्च पातळी
4. COD/BOD पातळीची उच्च पातळी

या सांडपाण्यापासून मुक्त होण्यासाठी, ब्रुअरी उद्योगासाठी सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पाचा निर्णय घेताना वेगवेगळ्या पर्यावरणीय आणि सामाजिक-आर्थिक निकषांचा विचार केला जाऊ शकतो.

सेंद्रिय भार आणि सांडपाण्याच्या वैशिष्ट्यांमधील मोठ्या चढउतारांना तोंड देऊ शकेल आणि ऑपरेटिंग खर्च शक्य तितका कमी असेल याची खात्री करू शकेल अशी प्रक्रिया निवडता येईल.

वेगवेगळ्या उपचार पद्धती कोणत्या आहेत?

ब्रुअरीजद्वारे सोडले जाणारे सांडपाणी वर नमूद केलेल्या पॅरामीटर्सद्वारे वैशिष्ट्यीकृत आहे.

मोठ्या ब्रुअरीजमध्ये प्राथमिक प्रक्रिया करून ते महापालिकेच्या गटारात सोडले जाते.

तथापि, काही ब्रुअरीज भौतिक, रासायनिक किंवा जैविक प्रक्रिया पद्धती वापरून स्वतःचे सांडपाणी प्रक्रिया करतात.

भौतिक पद्धत

भौतिक पद्धत ही पहिली उपचार पद्धत आहे जिथे दूषित पदार्थ काढून टाकण्यासाठी भौतिक शक्ती वापरली जाते.

ब्रुअरीच्या सांडपाण्यात बार्लीसारखे धान्य असल्याने, ही पद्धत खडबडीत घन मॅट काढून टाकण्यासाठी आदर्श आहे.

ही एक निष्क्रिय प्रक्रिया आहे, जसे की अवसादन, ज्यामुळे निलंबित प्रदूषक बाहेर स्थिर होतात किंवा वरच्या बाजूला तरंगतात. या पद्धतीमुळे बहुतेकदा अपूर्ण दूषित पदार्थ काढून टाकले जातात किंवा वेगळे केले जातात.

रासायनिक पद्धत

सांडपाण्यातील प्रदूषके काढून टाकण्यासाठी त्यात रसायने मिसळली जातात. रासायनिक पूर्व-उपचारांमध्ये पीएच समायोजन, कोग्युलेशन आणि फ्लोक्युलेशन यांचा समावेश असतो.

आम्लता किंवा क्षारता पर्यावरण आणि सांडपाणी प्रक्रिया प्रणालीवर परिणाम करू शकते. या पद्धतीमध्ये, निरोगी जीवांचे संरक्षण करण्यासाठी 6 ते 9 दरम्यान pH राखणे आवश्यक आहे.

पाणी आणि सांडपाण्यातील कोलाइडल पदार्थ किंवा रंग काढून टाकण्यासाठी सामान्यतः कोग्युलेशन आणि फ्लोक्युलेशन ही भौतिक-रासायनिक प्रक्रिया वापरली जातात.

या प्रक्रियेचा वापर करून, लहान कण मोठे समूह तयार करतात जे भौतिक पद्धती वापरून काढले जाऊ शकतात.

जैविक पद्धत

जैविक प्रक्रिया प्रक्रियेमुळे सांडपाण्यात असलेल्या जैविक प्रदूषकांचे रूपांतर होते.

ब्रुअरीतील सांडपाण्यात रासायनिक आणि सूक्ष्मजीव दोन्ही प्रकारचे दूषित घटक असतात. या दूषित पदार्थांपासून मुक्त होण्यासाठी जैविक प्रक्रिया हा सर्वात पसंतीचा मार्ग आहे.

भौतिक-रासायनिक आणि रासायनिक प्रक्रियांशी तुलना केल्यास, जैविक उपचार पद्धतींचे प्रमुख फायदे असे आहेत:

1. हे सांडपाण्यावर उपचार करण्यासाठी सूक्ष्मजंतूंचा वापर करते.
2. 80% ते 90% BOD/COD पातळी काढून टाकण्याची कार्यक्षमता.
3. हे स्वस्त आहे.

या प्रक्रिया एरोबिक किंवा अ‍ॅनारोबिक असू शकतात. तथापि, बहुतेक उद्योगांमध्ये ब्रुअरीतील सांडपाण्यावर प्रक्रिया करण्यासाठी अ‍ॅनारोबिक प्रक्रिया यशस्वी मानली जाते.

भारतात, बहुतेक उद्योगांमध्ये अप-फ्लो अॅनारोबिक स्लज रिअॅक्टर असतो आणि त्यानंतर वायुवीजन प्रणाली असते.

UASB अणुभट्टीतील सांडपाणी वरच्या दिशेने वाहते, अॅनारोबिक गाळाच्या जाड, दाट थरातून जाते.

जैविक प्रक्रिया प्रक्रियेतून पाणी प्रक्रिया केल्यानंतर, पाण्याच्या गुणवत्तेची पातळी मानकांनुसार असल्याने ते सुरक्षितपणे जलसाठ्यात सोडले जाते.

पण, पाण्याच्या टंचाईत वाढ झाल्यामुळे, ते पुन्हा वापरता येईल का?

प्रक्रिया केलेले सांडपाणी जैविक प्रक्रिया वापरून शेती, मनोरंजनासाठी आणि इतर औद्योगिक प्रक्रियांसाठी पुन्हा वापरता येते.

तथापि, जैविक प्रक्रिया वापरून पाण्यावर प्रक्रिया करताना, काही प्रक्रिया संयंत्रांना फोमिंग आणि मलमूत्र समस्यांपासून मुक्तता न मिळणे, दुर्गंधी येणे, बीओडी/सीओडी पातळी राखण्यात अयशस्वी होणे, जास्त गाळ तयार होणे इत्यादी समस्यांना तोंड द्यावे लागते.

यावर मात करण्यासाठी, उद्योग आमचे क्रांतिकारी उत्पादन, क्लीनमॅक्स एएनबी वापरू शकतात.

त्यात फॅकल्टेटिव्ह अॅनारोबिक बॅक्टेरिया असतात जे त्याच्या ट्रीटमेंट प्लांटच्या अॅनारोबिक सिस्टीमला स्थिर करू शकतात. आमचे पर्यावरणपूरक उत्पादन सांडपाणी ब्रुअरी प्लांटमध्ये अत्यंत प्रभावी आहे.

Cleanmaxx ANB वापरण्याचे काही प्रमुख फायदे आहेत-

1. प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याच्या गंध आणि रंगासह बीओडी/सीओडी पातळीत कमाल घट
2. गाळाचे प्रमाण कमी करते आणि बायोगॅस उत्पादन क्षमता वाढवते
3. हे जलद कमिशनिंग देते आणि अस्वस्थ झाल्यानंतर पुनर्प्राप्ती वेळ कमी करते.

औद्योगिकीकरण आणि शहरीकरणामुळे जल प्रदूषण वाढले आहे, ज्यामुळे ते पाणी पुरवठ्यासाठी मर्यादित स्त्रोत बनले आहे, त्यामुळे सांडपाणी हा पर्यायी स्रोत असू शकतो हे आपल्याला माहिती आहे.

तथापि, आम्हाला विश्वास आहे की ब्रुअरी उद्योगात पाण्याच्या पुनर्वापराची मागणी अभूतपूर्व दराने वाढण्याची अपेक्षा आहे.

परिणामी, जर आपण पर्यावरणपूरक उपायांचा वापर केला तर कार्यक्षम उपचार साध्य करण्यासाठी सक्षम प्रक्रियांची वाढती गरज शक्य आहे.

आम्हाला आशा आहे की आमच्या ब्लॉगमुळे तुम्हाला ब्रुअरी उद्योगात सांडपाण्यावर योग्य पद्धतीने प्रक्रिया करण्याचे महत्त्व समजण्यास मदत झाली असेल जेणेकरून आमची परिसंस्था टिकून राहील.

तुमचा ब्रुअरी उद्योग सांडपाणी प्रक्रिया करण्यासाठी कोणत्या पद्धती वापरतो? आम्हाला खाली दिलेल्या टिप्पण्यांमध्ये कळवा, किंवा तुम्ही आम्हाला येथे लिहू शकता ka*******@*************ch.com