मासे प्रोबायोटिक

मत्स्यपालनातील माशांसाठी प्रोबायोटिक्स हा फायदेशीर सूक्ष्मजीवांचा समूह आहे जो जलीय जीवांच्या प्रतिकारशक्ती आणि उत्पादकतेमध्ये सकारात्मक योगदान देतो. हे जलीय जीवांचे आतड्यांतील सूक्ष्मजीव संतुलन सुधारते आणि फायद्यांचे विस्तृत स्पेक्ट्रम प्रदान करते.

माशांसाठी प्रोबायोटिक्स नैसर्गिक जैविक माती आणि पाण्याचे कंडिशनर (त्यांच्या एन्झाईमॅटिक यंत्रांवर अवलंबून) म्हणून देखील कार्य करू शकतात आणि मासे जिथे राहतात ते पाणी स्वच्छ करण्यात मदत करतात.

मत्स्यपालनात प्रोबायोटिक्स म्हणून वापरल्या जाणार्‍या सूक्ष्मजीवांच्या विविध प्रजाती म्हणजे बॅसिलस sp., Lactobacillus sp., Bifidobacterium, Enterococcus sp., Saccharomyces इ.

मत्स्यपालनातील प्रोबायोटिक्स हा जीवाणूंचा एक गट आहे जो जलीय जीवांच्या आतड्यांतील मायक्रोफ्लोरा सुधारून हानिकारक सूक्ष्मजंतूंच्या जागी आरोग्यदायी फायदेशीर बॅक्टेरिया टाकून जलीय जीवांना फायदा होतो.

ते त्यांच्या यजमानाशी एक नैसर्गिक सहजीवन संबंध निर्माण करतात. प्रोबायोटिक्स हे जलचर खाद्य म्हणून दिले जातात जे पोषक तत्वांचा आणि एन्झाईम्सचा स्रोत म्हणून काम करू शकतात जे अन्नाचे चांगले पचन करण्यास मदत करू शकतात.

बायोफ्लॉक मत्स्यपालनासाठी प्रोबायोटिक्स विशिष्ट नसलेल्या रोगप्रतिकारक शक्तींना सक्रिय करून जलीय जीवांची रोगप्रतिकारक शक्ती सुधारतात, ज्यामुळे अनेक रोगांविरुद्ध त्यांची प्रतिकारशक्ती वाढते.

माशांसाठी प्रोबायोटिक्स यजमान आतड्यांमधील रोगजनकांशी स्पर्धा करतात, ज्यामुळे त्यांना अन्न आणि वसाहतीकरणाची उपलब्धता मर्यादित होते.

ते अँटीबायोटिक्स आणि इतर अँटीबॅक्टेरियल मेटाबोलाइट्स देखील स्रावित करतात जे रोगजनकांची संख्या कमी करण्यास मदत करतात, जे यजमान जीवांना विविध संसर्गजन्य रोगांपासून संरक्षण करण्यास मदत करतात.

माशांसाठी प्रोबायोटिक्स अमायलेसेस, प्रोटीसेस आणि लिपेसेस सारख्या विविध उपयुक्त एन्झाईम्स स्रावित करतात जे यजमान जीवांचे पचन आणि पोषक द्रव्ये शोषण सुधारण्यास मदत करतात.

मत्स्यपालनातील प्रोबायोटिक्स त्यांच्या विविध प्रकारच्या फायद्यांसाठी ओळखले जातात, जसे की यजमान जीवांची प्रतिकारशक्ती वाढवणे, त्यांची पचन क्षमता सुधारणे, यजमान जीवांच्या आतड्याची वनस्पती सुधारणे आणि रोगजनक रोगजनकांचे उच्चाटन करणे.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान दोन बाबींसाठी जीवाणूंचा वापर करते: पाण्याची गुणवत्ता सुधारणे आणि जलचर जीवांसाठी खाद्याचा स्रोत बनणे.

जलचर जीवांचे आरोग्य आणि गुणवत्ता वाढवण्याव्यतिरिक्त, माशांसाठी प्रोबायोटिक्स मत्स्यपालन प्रणालींमध्ये पाण्याची गुणवत्ता देखील सुधारतात.

माशांच्या वाढीदरम्यान, टाकीमध्ये नायट्रोजन, सेंद्रिय पदार्थ आणि इतर पोषक तत्वांचे प्रमाण वाढते.

मत्स्यपालनातील प्रोबायोटिक्स सेंद्रिय पदार्थांचा वापर करतात आणि कार्बनयुक्त पोषक घटकांसह, ते C:N गुणोत्तर राखण्यास आणि नायट्रोजन एकाग्रता कमी करण्यास मदत करतात.

एका मर्यादेपेक्षा कमी पोषक तत्वांचे प्रमाण राखल्याने टाकीच्या आत हानिकारक शैवाल वाढ रोखण्यास मदत होते.

हे प्रोबायोटिक सूक्ष्मजंतू टाकीच्या आत बायोफ्लॉक्स तयार करतात आणि निलंबित घन सेंद्रिय पदार्थांना अडकवतात, त्यामुळे पाण्यातील गढूळपणा कमी होतो आणि पाण्याची टाकी स्वच्छ राहते.

पाण्यातून सूर्यप्रकाशाचा प्रवेश पाण्यातील रोगजनकांच्या भारावर नियंत्रण ठेवण्यास देखील मदत करतो.

मासे किंवा कोळंबी त्यांच्या आयुष्यातील अळ्यांचा टप्पा हॅचरीजमध्ये घालवतात, जो त्यांच्या वाढीच्या चक्रातील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असतो. अळ्यांमध्ये पचनसंस्था आणि आतड्यांतील मायक्रोफ्लोरा अविकसित असतो आणि त्यांच्यात पूर्णपणे कार्यक्षम रोगप्रतिकारक शक्ती आणि ऑस्मोटिक प्रणाली नसते.

या परिस्थितीत, कोणत्याही प्रकारच्या भौतिक, रासायनिक किंवा पर्यावरणीय ताणाचा सामना करणे खूप कठीण होते.

माशांच्या उबवणुकीसाठी प्रोबायोटिक्सचा वापर अळ्यांच्या टप्प्यांना रोगप्रतिकारक शक्ती सुधारून, पाण्याची गुणवत्ता राखून आणि प्रणालीतून रोग निर्माण करणारे रोगजनक कमी करून अशा तणावाच्या परिस्थितींचा सामना करण्यास मदत करतो.

माशांसाठी प्रोबायोटिक्स रोगजनकांविरुद्ध विशिष्ट बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा पदार्थ चयापचय स्रावित करतात, ज्यामुळे नैसर्गिक स्पर्धेमुळे त्यांची लोकसंख्या कमी होते.

प्रोबायोटिक्स अन्नासाठी स्पर्धा करतात आणि आतड्याच्या भिंतीशी त्यांचे चिकटपणा रोगजनकांना यजमानाच्या आतड्यात पोषक तत्वांचा पुरवठा किंवा वसाहतीकरण करण्यास प्रतिबंधित करते.

वाढलेली रोगप्रतिकारक शक्ती नेहमीच रोगजनकांना हाताळण्यास मदत करते आणि प्रोबायोटिक्स जलचर जीवांच्या जन्मजात प्रतिकारशक्तीला उत्तेजन देतात, ज्यामुळे कोणत्याही प्रकारच्या रोगाला त्वरित प्रतिसाद मिळतो.

माशांसाठी प्रोबायोटिक्स जलीय जीवांच्या आतड्यांसंबंधी वसाहत करतात आणि अनेक फायदेशीर एंजाइम जसे की अमायलेसेस, प्रोटीसेस आणि लिपेसेस स्राव करतात. हे एन्झाइम यजमान जीवाची पचन क्षमता सुधारतात.

हे एन्झाईम्स खाद्याचे कार्यक्षमतेने विघटन करण्यास आणि यजमान जीवांमध्ये पोषक तत्वांचे चांगले संतुलन राखण्यास मदत करतात, ज्यामुळे खाद्य रूपांतरण प्रमाण चांगले राहते.

यामुळे, रोगप्रतिकारक शक्ती, उत्पादकता आणि परिणामी नफा सुधारतो. माशांसाठी प्रोबायोटिक्सचा मत्स्यपालनाच्या अर्थशास्त्रावर बहुआयामी प्रभाव पडतो.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान ही पर्यावरणपूरक मत्स्यपालन पद्धत आहे जिथे जलचर जीव एका बंदिस्त प्रणालीमध्ये वाढवले ​​जातात जिथे पोषक तत्वांचा आणि ऑक्सिजनचा पुरेसा पुरवठा होतो.

मासे संवर्धनादरम्यान उत्पादित होणाऱ्या नायट्रोजनचा वापर करून पाण्याची गुणवत्ता राखण्यासाठी आणि मासे आणि कोळंबी माशांना प्रथिने खाद्य म्हणून वापरता येतील अशा सूक्ष्मजीवांच्या निर्मितीसाठी हे तंत्रज्ञान सूक्ष्मजीवांवर खूप अवलंबून आहे.

हे पर्यावरणीयदृष्ट्या टिकाऊ तंत्रज्ञान आहे कारण ते नैसर्गिक पाण्याच्या शरीरात जास्त पोषक किंवा रोगजनक असलेल्या पाण्याचे विसर्जन प्रतिबंधित करते.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञानामुळे पाण्याचा पुनर्वापर करणे शक्य होते कारण टाकीमधील पाण्याची गुणवत्ता बॅक्टेरियाच्या फ्लॉक्सद्वारे राखली जाते ज्यामुळे उपलब्ध नायट्रोजनचा वापर वाढतो आणि पुनरुत्पादन होते आणि फ्लॉक्स तयार होतात. याचा मोठा आर्थिक फायदा होतो कारण पाण्याचा वापर महागडा आहे.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञानाचा वापर करून जलचर जीवांचे संगोपन केल्याने जलचर जीवांचा आकार आणि वजन सुधारते, ज्यामुळे उत्पादनांना उच्च परतावा मिळतो. तिसरे म्हणजे, रोग रोखल्याने मृत्यू किंवा अयोग्य वाढलेल्या जलचर जीवांमुळे होणारे मोठे नुकसान टाळता येते.

यामुळे प्रतिजैविकांची गरजही कमी होते, त्यामुळे बचत वाढते. असे नोंदवले जाते की अंदाजे 25 ते 30% माशांचे खाद्य टाक्यांमध्ये तयार होणारे बायोफ्लोक्स असू शकतात, ज्यामुळे माशांच्या खाद्याच्या पुरवठ्याची गरज देखील कमी होते.

बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान मत्स्यपालनामुळे उद्भवणाऱ्या पर्यावरणीय चिंतांवर उपाय देते. बंदिस्त प्रणालीतील सूक्ष्मजीव वाढीसाठी आणि प्रतिकृती तयार करण्यासाठी सिस्टममध्ये जोडलेल्या कार्बन स्त्रोतासह टाकीमध्ये जमा झालेला नायट्रोजन वापरतात.

हे टाकीतील पाण्याचा पुनर्वापर करण्यास अनुमती देते आणि टाकीतील नायट्रोजन पातळी संतुलित करण्यासाठी पाण्याची देवाणघेवाण काढून टाकते. या तंत्रज्ञानामध्ये पाण्याचा पुनर्वापर केल्याने गोड्या पाण्यावरील भार कमी होतो आणि पाण्याच्या देवाणघेवाणीमुळे मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा अपव्यय होतो.

पारंपारिक मत्स्यपालनात पाण्याच्या देवाणघेवाणीमुळे जलसाठ्यांमध्ये नायट्रोजनचे उच्च प्रमाण सोडले जाते ज्यामुळे युट्रोफिकेशन होते.

इतकेच नाही तर, प्रतिजैविकांचा वापर कमी केल्याने आपल्या जलस्रोतांमध्ये या रसायनांमुळे होणारे प्रदूषण देखील कमी होते.

एकपेशीय वनस्पतींच्या वाढीसाठी मूलभूत गरजा सूर्यप्रकाश, नायट्रोजन आणि पोषक स्रोत म्हणून फॉस्फरस आहेत. मत्स्यपालन प्रणालीमध्ये, वापरलेले पाणी नद्या, तलाव, तलाव आणि इतर जलसाठ्यांमध्ये सोडले जाते.

यामुळे या जलाशयांमध्ये सेंद्रिय पदार्थ, पोषक घटकांचे प्रमाण आणि रोगजनकांची भर पडते, ज्यामुळे शैवाल वाढीसाठी आदर्श परिस्थिती निर्माण होते आणि गंभीर युट्रोफिकेशन होते. बायोफ्लॉक तंत्रज्ञान पाण्याचा पुनर्वापर आणि कमीत कमी पाण्याचा विसर्ग करण्यास अनुमती देते.

अशाप्रकारे, नैसर्गिक पाणवठ्यांमध्ये पोषक तत्वांचा परिचय मर्यादित केल्याने या जलस्रोतांमध्ये शैवाल फुलण्यास प्रतिबंध होतो. बायोफ्लॉक तंत्रज्ञानामध्ये वापरल्या जाणार्‍या बायोफ्लॉक फिश फार्मिंगसाठी प्रोबायोटिक्स, त्यामुळे अल्गल ब्लूम्स रोखण्यावर कायमस्वरूपी परिणाम करू शकतात.